روزشمار خیزش زنان ایران در اسفند ۵۷- ۱۳ اسفند-۴ مارس ۱۹۷۹

♦ آموختن از درسهای تاریخی ضرورتی است خصوصا برای زنان که ستمی هزاران ساله و به وسعت جهان را تجربه کرده و میکنند…

يکشنبه ۱۳ اسفند ۱۳۵۷- ۴ مارس ۱۹۷۹

– آیت‌الله خمینی دیدگاه خود را درباره‌ی حقوق زنان اعلام می‌کند

آیت‌الله خمینی در مدرسه‌ی فیضیه قم و در برابر هزاران تن سخنرانی مهمی ایراد کرد اما متن این سخنرانی تا دو روز بعد در هیچ یک از روزنامه‌های کشور درج نشد.

– دکتر کریم سنجابی: روحانیت نمی‌خواهد مستقیما حکومت کند

رهبر جبهه‌ی ملی ایران در گفتگو با کیهان شرکت کرد وی در بخشی از سخنانش گفت: «حضرت آیت‌الله خمینی هم در واقع رهبر روحانی و هم رهبر سیاسی است. روحانیون تاکنون اصالت خود را نشان داده‌اند. البته بعد از تشکیل مجلس موسسان و وضع قانون و معلوم شدن نظام مملکت طریق عادی خود را پیدا خواهد کرد. آیت‌الله خمینی و آیت‌الله شریعتمداری مکررا گفتماند که روحانیون به هیچ وجه در نظر ندارند که مستقیما امر حکومت را در دست بگیرند و حکومت روحانی تشکیل بدهند. جمهوری که بر اساس آرا عمومی و آزاد همه‌ی مردم ایران باشد دموکراتیک است توهم در مورد کلمه‌ی اسلامی بیجاست. من اطمینان دارم که محتوی جمهوری اسلامی، دموکراتیک است…» کیهان ۱۳ اسفند ۱۳۵۷

وزیر کشور: شالوده‌ی قانون اساسی بر قرآن و نهج‌البلاغه بنا شده است

احمد صدر حاج‌سیدجوادی وزیر کشور در مصاحبه‌ای گفت: «در تدوين قانون اساسی به احادیث مسلم، سنت، اجماع و فرمایش معصوم توجه شده است…» کیهان ۱۳ اسفند ۱۳۵۷

– بزرگداشت ۱۷ اسفند

«جمعیت زنان ایران امروز با انتشار بیانیه‌ای از عموم ایرانیان دعوت کرد که برای تجلیل و بزرگداشت روز جهانی زن در مراسم این روز شرکت کنند. این مراسم در ساعت ۳ بعداز ظهر روز پنج‌شنبه ۱۷ اسفند در دبیرستان مرجان برگزار خواهد شد و طی آن چند پیام همبستگی ایراد می‌شود و در پایان برنامه‌ی هنری اجرا خواهد شد.»

«جمعیت زنان مبارز- زمان و مکان مراسم روز بین‌المللی زن، نیز رویکرد کلی‌شان را اعلام کردند. در اعلامیه‌ی این جمعیت آمده است: ما در برنامه‌ی خود سعی خواهیم کرد که با در نظر گرفتن ویژگی‌های این مرحله از جنبش، وظایف خود را در گسترده‌تر کردن دامنه فعالیت‌های انقلابی زنان به نحو دقیق‌تری انجام دهیم. مراسم این جمعیت روز ۱۷ اسفند در ساعت دو و نیم بعد از ظهر در تالار فردوسی دانشکده ادبیات برگزار خواهد شد. »

– اطلاعیه‌ی انجمن اسلامی پرستاران

«اطلاعيه‌ی خود یادآور شد که برای شرکت در جلسات انجمن اسلامی پرستاران محدودیت حجاب وجود ندارد و کلیه کادر پرستاری اعم از نرس، بهیار دانشجو و مراقب بیمار می‌توانند شرکت کنند. محل، كانون مطالعات اسلامی در بیمارستان هزار تختخوابی می‌باشد و در این محل نام‌نویسی انجام می‌گیرد.» اطلاعات ۱۳ اسفند ۱۳۵۷

– بیانیه‌ی گروه وکلای مدافع حقوق زن درباره‌ی لغو قانون حمایت خانواده

«هنوز جامه‌ی سیاه بر تن مادران و خواهران مبارز ایرانی است و هنوز آب قبر عزیزان در خاک خفته‌ی آنان خشک نشده است که با لغو قانون حمایت خانواده آتش غمی بس عظیم‌تر از داغ عزیزان‌شان بر دل آنها نهاده شد.

جریان واقع به نقل از آیندگان شماره ۲۲۹۸ مورخ 7/12/57 از این قرار است که مردی به نام حاج زرکوب که کارمند بازنشستگی یکی از دفاتر دادگستری است، نامه‌ای به دفتر امام می‌نویسد و در مورد قانون حمایت خانواده نظرخواهی می‌کند، دفتر امام در جواب این نامه‌ی شخصی، جوابی کلی خطاب به ریاست دادگاه حمایت خانواده صادر می‌نماید. صرف نظر از اینکه قانون حمایت خانواده مخالف شرع انور اسلام نیست و این موضوع وسیله‌ی حقوقدانان اسلامی روشن شده است و صرف نظر از اینکه امام خمینی چنین چیزی را اعلام نکرده‌اند زیرا ایشان علاوه بر رهبری جامعه اسلامی، شخصا مسلمان با ایمانی هستند و به عنوان یک مسلمان با ایمان نخواهند گفت هزاران کودک بی‌گناهی که بعد از این قانون و در اثر اجرای آن متولد شده‌اند، حرام‌زاده و مادران‌شان زانیه و پدرانشان زانی هستند و صرف نظر از اینکه معلوم نیست چرا دفتر امام خمینی جواب نامه‌ی حاج زرکوب نامی را که معلوم نیست اصلا وجود دارد یا نه؟ و اگر وجود دارد با این سوال خود خواسته چه عملی را انجام دهد؟ چرا به رئیس دادگاه حمایت خانواده داده‌اند. این سوال مطرح می‌شود که چرا در آستانه‌ی انقلاب شکوهمند ایران که زن و مرد در آن دوش به دوش یکدیگر جنگیدند و چرا با وجود تمام وعده‌هایی که علمای عظام در مورد آزادی زنان و مساوات حقوق آنان به زنان کشور دادند به یکباره این چنین به قانون حمایت خانواده حمله شد و بدون آنکه جانشینی برای آن تهیه شود اعلام نموده‌اند که این قانون مخالف شرع انور اسلام است. آیا این اعلام نشانه‌ی آن نیست که متاسفانه با وجود فرمایشات و تاکیدات مکرر امام خمینی و آیت‌الله طالقانی هنوز فکر اجحاف به حقوق زن و عدم توجه به مساوات آنان با مردان در فکر و روح مذهبيون متعصب وجود دارد؟ و آیا این نشانه‌ی آن نیست که در دفتر امام و کمیته‌ی انقلاب حتا یک زن برای آنکه مدافع حقوق زنان باشد و به خصوصیت‌های حقوقی، اجتماعی و اقتصادی نیمی از جمعیت کشور که حتا در جامعه توحیدی ایده‌ال نیز جای خاصی خواهد داشت توجه نماید، وجود ندارد؟

عده‌ای از مدافعین حقوق زنان در ایران این موضوع را پیگیری نمودند. آقای دکتر متین‌دفتری، عضو هیئت مدیره کانون وکلا، در حضور آنان به آقای ]فتح‌الله[ بنی‌صدر، معاون وزارت دادگستری، تلفن کردند. آقای بنی‌صدر صدور چنین دستوری را تکذیب نمودند. معذالک آنان به دفتر آقای وزیر دادگستری رفتند. آقای وزیر دادگستری صريحا اعلام نمودند که این موضوع حقیقت ندارد با یکی از اساتید حقوق مدنی دانشکده‌ی حقوق دانشگاه تهران که به سبب رفتار شخصی و یا به سبب اینکه هرگز از ایشان دروغی شنیده نشده است سخنان‌شان حجت است تلفنی صحبت شده فرمودند: این موضوع حقیقت ندارد. امام خمینی به یکی از قضات امر فرمودند قضات دادگاه‌های حمایت خانواده کمافی‌السابق این قانون را اجرا نمایند ولی این امر نه در رادیو و تلویزیون اعلام شد و نه در روزنامه‌ها منعکس گردید. چرا؟

در این بهار آزادی جا دارد پرسیده شود از منافع چه گروهی در مقابل منافع زنان ایرانی و کودکان آنان حمایت می‌شود. حکومت طاغوتی با مبارزه‌ی همه‌ی زنان و مردان ایران به پایان رسید و مادران ایرانی با وجود اینکه خون فرزندان‌شان هنور برخاک بود و اجسادشان هنوز دفن نشده بود، از صمیم قلب بهار آزادی را جشن گرفتند. چرا؟ به امید آزادی، به امید مساوات، به امید اینکه دخترکان‌شان در دنیای فردا آزادتر از آنان زندگی کنند. به امید اینکه آزارهایی را که خود تحمل کردند، فرزندان‌شان تحمل نکنند. مادرانی که دختران‌شان در انقلاب کشته شدند، خم به ابرو نیاوردند؛ زیرا اميد داشتند در آینده دختر ایرانی دیگری که می‌تواند دختر آن‌ها باشد، آزاد زندگی کند. مادران و پدرانی که دختران‌شان مورد تجاوز قرار گرفته بودند تحمل کردند؛ به این امید که دیگر در آینده زن فقط به عنوان شیئی عروسکی و بازیچه‌ی دست مردان و آلتی برای خوشگذرانی و تفریح آنان نباشد. اما لغو این قانون آن هم با آن صورت که شرح داده شد و به استناد مخالفت با شرع انور اسلام و عدم تکذیب این خبر در تمام رسانه‌های گروهی امیدها را در خاک کرد. اگر حکومت اسلامی و یا حکومتی که بر مبنای اسلام می‌خواهد تشکیل شود به زنان به چشم برده می‌نگرد، اگر حکومت اسلامی آن‌چنان حکومتی است که اگر زنی در سن ۱۴ سالگی که حق خرید دو سیر پنیر را ندارد باید به صرف گفتن بله، تمام عمر با شوهر ناخواسته و بد رفتاری که متاسفانه نمونه‌هایش در جامعه امروز کم نیست بسازد اگر در حکومت اسلامی مرد می‌تواند هر لحظه که اراده کند همسر خود را طلاق دهد، اگر در حکومت اسلامی مرد می‌تواند بدون اینکه عدالت او در محضر دادگاه ثابت گردد چهار همسر عقدی و لاحد و لا‌تخصی متعه اختیار کند، اگر در حکومت اسلامی زن باید رنج دوران بارداری، درد زایمان و بی‌خوابی‌های دوران کودکی نوزادش را تحمل کند و بعد به صرف طلاق آن هم طلاق دل‌بخواهی مرد، کودک از آب و گل در آمده‌اش را دو دستی به مرد تقدیم نماید، اگر در حکومت اسلامی زن باید برای اینکه شغل شرافتمندانه‌ای داشته باشد رضایت شوهرش را داشته باشد، آن زمان این سوال مطرح می‌شود که این حکومت تا چه اندازه حکومت علل اسلامی است؟ این حکومت تا چه اندازه آزادی‌هایی را که نوید آن داده شده، در بر دارد؟ این حکومت تا چه اندازه مورد قبول میلیونها زن و مرد روشنفکر ایرانی است؟

با توجه به آنچه گفته شد، ما مدافعین حقوق زن اعلام می‌داریم که هرچه زودتر برای جلوگیری از به زنجیر کشیده شدن زن ایرانی، لازم‌الاجرا بودن قانون حمایت خانواده که هنوز تغییر داده نشده و حداقل حقوق زن را تأمین می‌نماید، در همه‌ی رسانه‌های گروهی اعلام و به اطلاع عموم ملت برسد؛ به‌طوری که هر فرد ایران از سر حد ارس تا کرانه‌ی خلیج فارس بداند که در ایران بعد از انقلاب به آزادی و مساوات زن ارج گذاشته می شود.

عده‌ای از وکلای دادگستری، گروه وکلای مدافع حقوق زن» آیندگان ۱۳ اسفند ۱۳۵۷

– جبهه ملی ایران: انتقاد از لغو قانون حمایت خانواده

«جبهه ملی ایران نیز در نخستین روزنامه‌ی رسمی خود طی مقاله‌ای لغو قانون حمایت خانواده را مورد انتقاد قرار داد و در نقش سازنده زنان در تحکیم و تداوم انقلاب در این مرحله از سازندگی تاکید کرد.» کیهان ۱۳ اسفند ۱۳۵۷

از کتاب خیزش زنان ایران در اسفند ۵۷

به کوشش مهناز متین و ناصر مهاجر